Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος άθλησης για να βελτιώσετε τα συμπτώματα του Πάρκινσον, με βάση τα επιστημονικά δεδομένα

Θα ήθελα να σας συστήσω μερικούς από τους μαθητές μου:

Η Jane άρχισε να ασκείται από τη στιγμή που διαγνώστηκε με νεανικό Πάρκινσον. Το ποδήλατο, το Rock Steady Boxing (RSB), ένα διεθνές πρόγραμμα άσκησης με ασκήσεις πυγμαχίας για ασθενείς με Πάρκινσον, και το πρόγραμμα Delay the Disease™ (DTD) της OhioHealth (ένα πρόγραμμα σχεδιασμένο για την καθυστέρηση της εξέλιξης της νόσου), έγιναν τα αγαπημένα της. Η Jane έβλεπε την άσκηση ως τη νέα της «εργασία». Με αυτή τη στρατηγική, η ίδια, με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού, της μείωσε στο ελάχιστο τα φάρμακα που χρειαζόταν για τη θεραπεία της. Αυτή η αλλαγή παρέμεινε κατά τα πρώτα τέσσερα χρόνια μετά τη διάγνωσή της με Πάρκινσον και άλλαξε ελάχιστα τα επόμενα τέσσερα χρόνια.

«Είχα μόνο να κερδίσω αν η άσκηση δούλευε και λίγα να χάσω αν δεν δούλευε!» Jane 

Ο νέος μου μαθητής, Joe, ήρθε στο πρώτο του μάθημα νευρο-ποδηλασίας (neurocycling), δηλαδή ποδηλασίας σε υψηλό ρυθμό που στοχεύει στην ενεργοποίηση του εγκεφάλου, αφού η σύζυγός του, Kelly, του μίλησε για το πρόγραμμα. Πριν από τέσσερα χρόνια διαγνώστηκε με σκλήρυνση κατά πλάκας και ήρθε στο μάθημα περπατώντας με μπαστούνι. Γρήγορα έγινε η ψυχή της παρέας, κάνοντας την τάξη να γελάει και να χαμογελά με το εκπληκτικό χιούμορ του. Εργάζεται πολύ σκληρά στο μάθημα. Κάνει ποδήλατο τρεις φορές την εβδομάδα και συμμετέχει στο μάθημα DTD δύο φορές την εβδομάδα. Τέσσερις μήνες μετά την έναρξη αυτών των μαθημάτων, δεν χρειάζεται πλέον το μπαστούνι του. «Έχω ωφεληθεί από τα μαθήματα τόσο ψυχικά όσο και σωματικά. Είναι απαραίτητο να έχουμε μια ομάδα στήριξης. Βοηθάει να γνωρίζουμε ότι και άλλοι άνθρωποι έχουν τις δικές τους προκλήσεις να ξεπεράσουν και ότι δεν είμαστε μόνοι στις καθημερινές μας δυσκολίες. Πρέπει να δουλεύουμε σκληρά κάθε μέρα για να κρατηθούμε καλά και να καθυστερήσουμε την εξέλιξη της ασθένειάς μας.» Joe

Μια άλλη μαθήτρια, η Kay, εντάχθηκε στην ομάδα αφότου παρακολούθησε την ομιλία μου με θέμα τις προτεινόμενες ασκήσεις για το Πάρκινσον, στο Συνέδριο Αισιοδοξίας 2021 του Τμήματος Iowa της Αμερικανικής Ένωσης Πάρκινσον (APDA). Η ίδια δηλώνει ότι είναι ευγνώμων για όλα όσα της έχουν προσφέρει τα προγράμματα άσκησης και είναι πολύ χαρούμενη που ξεπέρασε τους φόβους της, ειδικά για το ποδήλατο. «Η ευκολία με την οποία άρχισα να ασκούμαι σε αυτό το πρόγραμμα και η ζεστασιά και συντροφιά που βρήκα σε αυτή την ομάδα άσκησης με εντυπωσίασαν. Μου αρέσει πολύ το DTD και το ότι βλέπω βελτίωση στις κινήσεις μου. Στην αρχή φοβόμουν να δοκιμάσω το ποδήλατο, αλλά μετά με εξέπληξε το πόσο διασκεδαστικό ήταν. Νιώθω μεγάλη διαφορά στην κίνησή μου αμέσως μετά την ποδηλασία. Με εξέπληξε επίσης η θετική αλλαγή στο πως νιώθω και κινούμαι. Νιώθω υπέροχα που δουλεύω σκληρά και ξέρω ότι βελτιώνω τα συμπτώματα μου όσο συνεχίζω να προσπαθώ.» Kay

Κινηθείτε, κινηθείτε!

Για πάρα πολύ καιρό, οι οδηγίες για τους ασθενείς με Πάρκινσον ήταν να μένουν στο σπίτι και να μην ασκούνται. Δυστυχώς, πλέον γνωρίζουμε ότι αυτή η αδράνεια απλώς επιταχύνει την εξέλιξη της νόσου του Πάρκινσον. Όπως ήταν αναμενόμενο, κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID το 2020, οι ασθενείς με Πάρκινσον μείωσαν τη σωματική δραστηριότητά τους, με αποτέλεσμα την εμφάνιση περισσότερων σωματικών και ψυχολογικών συμπτωμάτων.

Μεταγενέστερες έρευνες έδειξαν ότι πολλοί παρουσίασαν «χειροτέρευση των συμπτωμάτων...βραδυκινησία, δυσκαμψία/ακαμψία, τρέμουλο, δυσκολία στο περπάτημα, πάγωμα κατά τη βάδιση, δυσκολία στην ομιλία, κούραση, πόνο, διαταραχές ύπνου, δυσκολία συγκέντρωσης, αίσθημα άγχους, κατάθλιψη, δυσκοιλιότητα και δυσκολία μνήμης και συγκέντρωσης.»

Χωρίς άσκηση, η νόσος του Πάρκινσον εξελίσσεται πιο γρήγορα. Ο Καθηγητής Bas Bloem, Διευθυντής και Νευρολόγος στο Κέντρο Πάρκινσον του Nijmegen στην Ολλανδία δηλώνει ότι «Τα αρνητικά αποτελέσματα από την έλλειψη κίνησης/άσκησης περιλαμβάνουν καρδιαγγειακές παθήσεις, οστεοπόρωση, αϋπνία, δυσκολίες μνήμης/μάθησης, κατάθλιψη, δυσκοιλιότητα, και όλα αυτά οδηγούν σε πρόωρο θάνατο. Όλα αυτά είναι παράγοντες κινδύνου όταν πάσχετε από Πάρκινσον, οπότε αν είστε αδρανείς και πάσχετε από Πάρκινσον, ο κίνδυνος πρόωρου θανάτου είναι υψηλότερος.»

Ο Δρ. Bloem συνεχίζει λέγοντας ότι η καθημερινή άσκηση είναι ιδιαίτερα σημαντική για όσους ζουν με Πάρκινσον, επειδή:

1. Η άσκηση βοηθά την καρδιά, τον εγκέφαλο, τα οστά, τους πνεύμονες και άλλα όργανα.

2. Η άσκηση μπορεί να λειτουργήσει σαν πρόληψη για τη νόσο του Πάρκινσον.

3. Αν έχετε Πάρκινσον, η άσκηση λειτουργεί σαν φάρμακο. Έρευνες αποδεικνύουν συνεχώς ότι η άσκηση μειώνει και βελτιώνει τα συμπτώματα της νόσου του Πάρκινσον.

4. Σήμερα πιστεύεται ότι αν υπάρχει κάτι που μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου του Πάρκινσον, αυτό είναι η τακτική άσκηση.

RAGBRAI 2003

Το RAGBRAI (Register’s Annual Great Bicycle Ride Across Iowa) - μια πολυήμερη ποδηλατική εκδήλωση στην οποία χιλιάδες συμμετέχοντες διασχίζουν την Αϊόβα με ποδήλατο - άλλαξε ριζικά τη φιλοσοφία της θεραπείας της νόσου του Πάρκινσον. Μια ομάδα ποδηλατών με Πάρκινσον (και οι φροντιστές/συνοδοί τους) οργανώθηκε μετά από παρότρυνση ενός νεαρού ερευνητή που τους έπεισε να τον συνοδεύσουν στην ποδηλατική διαδρομή κατά μήκος της πολιτείας. Αυτός ο νεαρός ερευνητής, ο Δρ. Jay Alberts είναι σήμερα Αντιπρόεδρος Καινοτομίας στο Νευρολογικό Ινστιτούτο, κάτοχος της έδρας Bell Family Endowed Chair και μέλος του Τμήματος Βιοϊατρικής Μηχανικής στην Cleveland Clinic.

Κατά τη διάρκεια της ποδηλατικής διαδρομής του 2003, τα θετικά αποτελέσματα της άσκησης στους ασθενείς με Πάρκινσον έγιναν γρήγορα εμφανή. Στο τέλος κάθε ημέρας, ένα μέλος της ομάδας δήλωνε ότι ένιωθε σαν να μην είχε πλέον Πάρκινσον. Ακόμα πιο εκπληκτικό για τον Δρ. Alberts ήταν η βελτίωση του γραφικού χαρακτήρα του ίδιου μέλους – τα γράμματά του ήταν μεγαλύτερα και πιο ευανάγνωστα. Άλλα μέλη της ομάδας παρουσίασαν μείωση των συμπτωμάτων στις επόμενες ποδηλατικές διαδρομές, γεγονός που έδειξε στον Δρ. Alberts ότι ήταν απαραίτητο να μελετήσουν περισσότερο την επίδραση της άσκησης στους ασθενείς με Πάρκινσον.

Αυτή η ερευνητική διαδρομή που ξεκίνησε από τα χωράφια καλαμποκιού της Αϊόβα, συνεχίστηκε σε κλινικές δοκιμές το 2007, με σκοπό να προσδιοριστεί πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος και πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί η κινητική λειτουργία σε ανθρώπους που ζουν με Πάρκινσον. Κατά τη διάρκεια της κλινικής δοκιμής, ο Δρ. Alberts συνέκρινε δύο ομάδες ποδηλατών: μία ομάδα που ποδηλατούσε σε ένα ποδήλατο με δύο θέσεις με «εξαναγκασμένο ρυθμό» (οι συμμετέχοντες καλούνταν να ασκούνται με μεγαλύτερη ένταση από όση θα επέλεγαν συνήθως μόνοι τους) και μία ομάδα που ποδηλατούσε με «ήπιο εθελοντικό ρυθμό» (οι συμμετέχοντες μπορούσαν να κάνουν ποδήλατο με τον δικό τους ρυθμό).

Παρότι και οι δύο ομάδες παρουσίασαν βελτίωση στις αερόβιες μετρήσεις, μόνο η ομάδα με τον έντονο επιβαλλόμενο ρυθμό εμφάνισε βελτίωση στα κινητικά συμπτώματα της νόσου. Η αξιολόγηση έγινε με την Ενιαία Κλίμακα Αξιολόγησης της Νόσου του Πάρκινσον (UPDRS), μια ευρέως χρησιμοποιούμενη κλίμακα με την οποία οι γιατροί εκτιμούν τη βαρύτητα των συμπτωμάτων της νόσου. Οι ασθενείς στην ομάδα έντονου ρυθμού εμφάνισαν κατά μέσο όρο βελτίωση κατά 35% στα κινητικά συμπτώματα. Η ομάδα έντονου ρυθμού παρουσίασε επίσης σημαντικές βελτιώσεις στη συνολική κινητική λειτουργία, όπως στην ισορροπία, τρέμουλο, δυσκαμψία και βραδυκινησία. Επίσης, η ομάδα έντονου ρυθμού διατήρησε αυτά τα οφέλη έως και τέσσερις εβδομάδες μετά τη διακοπή της ποδηλασίας.

Τα αποτελέσματα της ιστορικής αυτής μελέτης του 2009 με τίτλο «Η άσκηση με εξαναγκασμένο ρυθμό, και όχι η εθελοντική, βελτιώνει τα κινητικά συμπτώματα της νόσου Πάρκινσον» ήταν μία από τις πρώτες σημαντικές μελέτες που έδειξαν ότι η άσκηση πρέπει να αποτελεί μέρος της θεραπευτικής αντιμετώπισης της νόσου του Πάρκινσον.

Άσκηση με εξαναγκασμένο ρυθμό

Ο όρος «άσκηση με εξαναγκασμένο ρυθμό» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει την άθληση σε ποδήλατο δυο θέσεων όπου το άτομο που βρίσκεται μπροστά στο ποδήλατο περιστρέφει τα πετάλια με ταχύτητα 80 στροφών ανά λεπτό (rpm) ή μεγαλύτερη, έτσι ώστε οι ποδηλάτες που βρίσκονται στην πίσω θέση (στην πίσω θέση τοποθετούνται άνθρωποι με νόσο του Πάρκινσον) να διατηρούν το ίδιο επίπεδο έντασης. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι στα πλαίσια της μελέτης, οι ποδηλάτες στο πίσω μέρος δούλευαν ενεργά και με τη μέγιστη δυνατή ικανότητά τους να ποδηλατούν, και δεν τους κινούσαν τα πόδια παθητικά. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η άθληση οδήγησε σε οφέλη για αυτούς τους ασθενείς επειδή οι ίδιοι κατέβαλλαν την προσπάθεια.

Αντιθέτως, η ομάδα «ήπιου εθελοντικού ρυθμού» δεν παρουσίασε καμία βελτίωση στα συμπτώματα του Πάρκινσον, παρόλο που ποδηλάτησαν για τον ίδιο χρόνο και την ίδια απόσταση. Η άσκηση σε ρυθμό κάτω του 70% του μέγιστου καρδιακού ρυθμού για 45 λεπτά είναι απίθανο να οδηγήσει στα αποτελέσματα που παρουσίασε η ομάδα έντονης επιβαλλόμενης άσκησης.

Ο υπολογισμός του μέγιστου καρδιακού ρυθμού έγινε με βάση τον τύπο υπολογισμού καρδιακού ρυθμού της Εθνικής Ακαδημίας Αθλητιατρικής (NASM). Ο τύπος υπολογισμού είναι απλός: 220 μείον την ηλικία. Για παράδειγμα για κάποιον που είναι 50 ετών, η εκτιμώμενη μέγιστη καρδιακή συχνότητα είναι 220-50=170 παλμοί ανά λεπτό. Άρα κατά την άσκηση το 70% αντιστοιχεί σε περίπου 119 παλμούς ανά λεπτό (170*0,7=119).

Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο που πρέπει να κατανοήσουμε: οι άνθρωποι που ζουν με Πάρκινσον συχνά αποθαρρύνονται από τα αποτελέσματα της τακτικής άσκησης που είναι μικρότερα από τα αναμενόμενα. Εάν δεν βλέπουν αποτελέσματα, είναι πιθανό να ασκούνται σε πολύ χαμηλό επίπεδο έντασης. Δυστυχώς, πολλοί σταματούν την άσκηση επειδή πιστεύουν ότι δεν έχει αποτέλεσμα. Δεν τους έχει διδαχθεί πώς να ασκούνται για να επιτύχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Συνιστώμενη ένταση

Η τυποποιημένη σύσταση άθλησης για να μειώσετε τα συμπτώματα του Πάρκινσον είναι: Ποδηλασία σε ρυθμό 80 στροφών ανά λεπτό για 45 λεπτά, τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα για να επιτύχετε έως και 35% βελτίωση των συμπτωμάτων (και σαφή επιβράδυνση της εξέλιξης των συμπτωμάτων). Παρόμοια επίπεδα έντασης μπορούν να επιτευχθούν με την πυγμαχία, το τρέξιμο και το περπάτημα σε υψηλότερες εντάσεις. Αν και η προοπτική μιας τέτοιας έντασης και διάρκειας μπορεί να φαίνεται τρομακτική για τους ανθρώπους με Πάρκινσον, όλοι οι μαθητές μου κατάφεραν να το επιτύχουν σταδιακά. Πολλοί μαθητές ξεκινούν με 10 λεπτά ποδηλασία και 50 στροφές ανά λεπτό. Μέσα σε λίγους μήνες εκπλήσσονται, καθώς διαπιστώνουν ότι καταφέρνουν να ολοκληρώσουν ένα μάθημα 45 λεπτών ποδηλατώντας ταχύτερα από ό,τι πίστευαν ότι ήταν δυνατό.

Όποτε κάποιος μου λέει ότι δεν θα μπορέσει ποτέ να ασκηθεί σε υψηλότερα επίπεδα έντασης, του παρουσιάζω τη Sandy, μια ασθενή με εγκεφαλικό που είναι εντελώς παράλυτη στη μία πλευρά του σώματός της. Χρειάστηκαν μερικές προσπάθειες για να την ανεβάσουμε στο ποδήλατο, αλλά μόλις ανέβηκε, αύξησε τόσο την ταχύτητα όσο και το χρόνο που ποδηλατεί. Τώρα, ποδηλατεί σταθερά μεταξύ 80-90 στροφών ανά λεπτό για 45 λεπτά. Μετά από τα δύο πρώτα χρόνια στο ποδήλατο, απέκτησε αρκετή δύναμη στα πόδια ώστε να μπορεί να σταθεί όρθια στη σέλα, κάτι που ήταν ο προσωπικός της στόχος. Τώρα, η ποδηλασία είναι η αγαπημένη της άσκηση.

Ο Δρ. Alberts από το 2009 που πραγματοποίησε την ιστορική μελέτη που περιγράψαμε παραπάνω, έχει αφιερώσει 18 χρόνια στην έρευνα για την άσκηση στη νόσο Πάρκινσον, τη βαθιά (αλλιώς και εν τω βάθει) εγκεφαλική διέγερση και τις προηγμένες τεχνολογίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση και τη θεραπεία του Πάρκινσον. Προγράμματα άσκησης όπως το RSB και το DTD βασίστηκαν στην μελέτη του Δρ. Alberts που αφορούσε την άσκηση με εξαναγκασμένο ρυθμό. Πλήθος ερευνητικών μελετών συνεχίζουν να επιβεβαιώνουν το ότι η «έντονη» άσκηση μειώνει τα συμπτώματα του Πάρκινσον (και άλλων νευρολογικών ασθενειών) και επιβραδύνει την εξέλιξή τους.

Μια ερευνητική μελέτη του 2020 σχετικά με την άσκηση και τους νευροπροστατευτικούς μηχανισμούς της νευροεκφύλισης ανέφερε: «Πρόσφατα, μια ανάλυση διαφόρων μελετών (μετα-ανάλυση) έδειξε ότι η άσκηση είναι ασφαλής και αποτελεσματική ως πρόσθετη θεραπεία για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, της γνωστικής λειτουργίας και των συμπτωμάτων κατάθλιψης σε έξι χρόνιες εγκεφαλικές διαταραχές. Αυτές οι διαταραχές ήταν η νόσος Χάντινγκτον, η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος Πάρκινσον, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η κατάθλιψη και η σχιζοφρένεια. Επιπλέον, η άσκηση σε ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον, βελτιώνει τη βάδιση, την ισορροπία, τη γνωστική λειτουργία, ενώ επιπλέον επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου αποτρέποντας τη συσσώρευση πρωτεϊνών (που ευθύνονται για τη νόσο) στον εγκέφαλο. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι η σωματική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο του Αλτσχάιμερ και της άνοιας κατά 45% και 28%, αντίστοιχα.»

Σύμφωνα με τη μελέτη, το μυστικό της επιτυχίας της άσκησης εξαρτάται από την ένταση και τη διάρκεια, κάτι το οποίο επιβεβαιώνει τα αρχικά ευρήματα του Δρ. Alberts, ότι δηλαδή όσο μεγαλύτερη είναι η ένταση της άσκησης, τόσο μεγαλύτερη είναι η ενεργοποίηση των ορμονών του εγκεφάλου. Οι ορμόνες είναι χημικές ουσίες που επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου δημιουργώντας νέες συνδέσεις ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα. Οι νέες συνδέσεις δημιουργούνται όταν μαθαίνουμε κάτι νέο ή αντιμετωπίζουμε δυσκολίες. Είναι ο τρόπος του εγκεφάλου να προσαρμόζεται (επανεκπαιδεύεται) ανάλογα με το τι κάνουμε και επιστημονικά ονομάζεται «νευροπλαστικότητα».

Νευροπλαστικότητα

Θα αναρωτιέστε πώς ακριβώς η άσκηση δημιουργεί νέες συνδέσεις στον εγκέφαλο, που επιστημονικά ονομάζεται «αναδόμηση». Αυτό συμβαίνει μέσω της φυσιολογικής απάντησης του οργανισμού στην έντονη άσκηση. Συγκεκριμένα, η έντονη άσκηση οδηγεί στη δημιουργία νέων συνδέσεων μεταξύ των νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο. Αυτές οι νέες συνδέσεις με την σειρά τους έχουν ως αποτέλεσμα να δημιουργούν νέα νευρικά κύτταρα, επιτρέποντας στον εγκέφαλο να γίνεται πιο αποτελεσματικός στις λειτουργίες που εκτελεί και/ή να μάθει νέες λειτουργίες (νευροπλαστικότητα). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα μαθήματα DTD περιλαμβάνουν σύντομους, υψηλής έντασης κύκλους άσκησης, ακολουθούμενους από ασκήσεις ειδικά σχεδιαμένες για το Πάρκινσον, που εστιάζουν στην μνήμη, περπάτημα με μεγάλα βήματα ή ισορροπία. Ωστόσο, η νευροπλαστικότητα και οι αλλαγές στον εγκέφαλο εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από παράγοντες όπως το πόσο στοχευμένες, δύσκολες, σύνθετες και έντονες είναι οι ασκήσεις.

• Στην ποδηλασία, για να δει κάποιος αποτελέσματα, ο παράγοντας αυτός είναι η ένταση που πρέπει να είναι κίνηση στις 80 στροφές το λεπτό ή παραπάνω.

• Στην πυγμαχία, για να πετύχει κάποιος αλλαγές στον εγκέφαλο, θα πρέπει να υπάρχει ταυτόχρονα υψηλή ένταση και πολύπλοκες κινήσεις.

Η αύξηση της νευροπλαστικότητας σε βαθμό που να μειώνει τα συμπτώματα του Πάρκινσον δεν συμβαίνει απλά. Για να πετύχει κάποιος την αλλαγή πρέπει αυτά τα στοιχεία να λειτουργήσουν αρμονικά.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της άσκησης;

Τα μαθήματα Neuro Cycle Class, Pedaling for Parkinson’s (ποδηλασία υψηλού ρυθμού που οργανώνεται από το Davis Phinney Foundation), καθώς και τα RSB και DTD έχουν σχεδιαστεί για να ενισχύσουν την νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου. Κατά τη διάρκεια της αερόβιας άσκησης σε υψηλότερα επίπεδα έντασης, οι μύες συσπώνται και απελευθερώνουν μια ορμόνη που ονομάζεται ιριζίνη. Η ιριζίνη ονομάζεται αλλιώς και «ορμόνη της άσκησης» (Εικόνα 2). Η ιριζίνη με τη σειρά της οδηγεί στην απελευθέρωση μιας πρωτεΐνης στον εγκέφαλο που ονομάζεται BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor, στα αγγλικά, δηλαδή νευροτροφικός παράγοντας που προέρχεται από τον εγκέφαλο, στα ελληνικά). Η παρουσία του BDNF είναι πολύ σημαντική για τη διατήρηση των νευρώνων αλλά και τη δημιουργία νέων. Οι αλλαγές που προκαλεί ο BDNF βελτιώνουν πολύ την ποιότητα ζωής των ανθρώπων που ζουν με Πάρκινσον.

8 αποτελέσματα που αλλάζουν τη ζωή από τη συστηματική, υψηλής έντασης άσκηση

Ποια είναι αυτά τα αποτελέσματα που αλλάζουν τη ζωή; Η άσκηση έχει πολλές θετικές επιδράσεις στον ανθρώπινο εγκέφαλο:

1. Η άσκηση βελτιώνει τη διάθεση και τον ύπνο.

2. Η άσκηση μειώνει το άγχος και την ανησυχία.

3. Η άσκηση μειώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη. Για τους ανθρώπους με Πάρκινσον, η ινσουλίνη προκαλεί τρέμουλο, ακαμψία και βραδυκινησία. Η άσκηση τα μειώνει!

4. Η άσκηση μειώνει τη φλεγμονή. Η χρόνια φλεγμονή συμβάλλει στην εμφάνιση και την εξέλιξη της νόσου του Πάρκινσον. Αντίθετα, η μείωση της φλεγμονής είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να επιβραδύνει κάποιος την εξέλιξη της νόσου.

5. Με την άσκηση ο οργανισμός συνθέτει και απελευθερώνει αυξητικούς παράγοντες (όπως ο BDNF), οι οποίοι θεωρούνται μια πολλά υποσχόμενη μεθόδος για την προστασία και αποκατάσταση των νευρικών κυττάρων. Ωστόσο, η δημιουργία φαρμάκων που αναπληρώνουν τους αυξητικούς παράγοντες έχει αποδειχθεί πολύ δύσκολη και τα φάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν στις κλινικές μελέτες δεν ήταν αρκετά ασφαλή. Σε μια περίληψη μιας μελέτης του 2020 αναφέρεται: «Πολλαπλές κλινικές δοκιμές με φάρμακα αυξητικών παραγόντων πραγματοποιήθηκαν σε ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον...αλλά τα αποτελέσματα αυτών των δοκιμών είναι αμφιλεγόμενα». Ευτυχώς, έχει αποδειχθεί ότι η άσκηση απελευθερώνει τον αυξητικό παράγοντα με φυσικό και ασφαλή τρόπο.

6. Η άσκηση ενεργοποιεί την ανάπτυξη νέων αιμοφόρων αγγείων. Μια πιλοτική δοκιμή που ξεκίνησε το 2022 μελετά πώς μια βιολογική ένωση οδηγεί στην ανάπτυξη νέων αιμοφόρων αγγείων στον εγκέφαλο ανθρώπων με νόσο του Πάρκινσον, θεωρώντας ότι η αποκατάσταση της ροής του αίματος με νέα αιμοφόρα αγγεία - γνωστή ως αγγειογένεση - μπορεί να επιβραδύνει και ακόμη και να αντιστρέψει την εξέλιξη της νόσου του Πάρκινσον.

7. Η άσκηση βελτιώνει τη μνήμη και τη μάθηση (μέσω της δημιουργίας νέων συνδέσεων και της νευροπλαστικότητας που εξηγούνται στις Εικόνες 2 και 3).

8. Η άσκηση διατηρεί τη συνολική υγεία, τον αριθμό και την επιβίωση των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου. Αυτά είναι τεράστια οφέλη και επιπλέον δεν έχει ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ποδηλασία και νόσος του Πάρκινσον

Σημαντικές επιστημονικές έρευνες υποστηρίζουν την ανάγκη δημιουργίας προγραμμάτων άσκησης που να εξειδικεύονται στις νευρολογικές παθήσεις (όπως το Neuro Cycling/Pedaling for Parkinson’s). Η ποδηλασία βελτιώνει τα κινητικά και μη κινητικά συμπτώματα και ενισχύει τη δύναμη των ποδιών, κάτι που είναι βασικό για την πρόληψη των πτώσεων.

Μια μελέτη του 2012 έδειξε ότι η ποδηλασία αύξησε το μέγεθος και τη δύναμη των μυών τόσο σε άτομα ηλικίας 20 ετών όσο και σε άτομα ηλικίας 74 ετών. Μια άλλη μελέτη του 2013 από τον Δρ. Alberts συνέκρινε τα αποτελέσματα της φαρμακευτικής αγωγής και της «άσκησης με εξαναγκασμένο ρυθμό» σε ασθενείς με Πάρκινσον μέσω της εγκεφαλικής απεικόνισης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η άσκηση με εξαναγκασμένο ρυθμό βελτίωσε τις κινητικές βαθμολογίες των ασθενών κατά 51% σε σύγκριση με τη φαρμακευτική αγωγή που βελτίωσε τα συμπτώματα κατά 33%.

Θυμάστε το θαυμάσιο BDNF που βοηθά στη δημιουργία νέων συνδέσεων στον εγκέφαλο και δημιουργεί αυτά τα σημαντικά αποτελέσματα που αλλάζουν τη ζωή. Μια μελέτη του 2020 στην Κολομβία που μελέτησε τα αποτελέσματα της ποδηλασίας σε ποδήλατο δυο θέσεων, διαπίστωσε ότι τα επίπεδα BDNF αυξήθηκαν περισσότερο από 10 φορές μετά από ποδηλασία υψηλής έντασης. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη έκαναν ποδήλατο τρεις φορές την εβδομάδα για 16 εβδομάδες.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα επίπεδα BDNF μειώθηκαν στην ομάδα ελέγχου στην οποία οι συμμετέχοντες έκαναν ποδηλασία χαμηλής έντασης. «Τα επίπεδα BDNF στο αίμα αυξήθηκαν περισσότερο από 10 φορές στην ομάδα έντονης άσκησης και μειώθηκαν στην ομάδα ήπιας άσκησης, κάτι το οποίο αποτελεί μια σημαντική διαφορά. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις του BDNF στο αίμα συσχετίστηκαν με μεγαλύτερες βελτιώσεις στα κινητικά και μη κινητικά συμπτώματα (με βάση το UPDRS). Αυτά τα αποτελέσματα είναι παρόμοια με αυτά προηγούμενων μελετών που έδειξαν ότι η ποδηλασία σε υψηλή ένταση βελτιώνει την κινητική λειτουργία και την κινητικότητα σε ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον».

Το πρόγραμμα Rock Steady Boxing

Το πρόγραμμα RSB είναι ένα πρόγραμμα πυγμαχίας το οποίο περιλαμβάνει ασκήσεις δύναμης, ισχύος, ισορροπίας και αντοχής, γι' αυτό και είναι τόσο αποτελεσματικό τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά. Η άσκηση επικεντρώνεται στα βασικά συμπτώματα του Πάρκινσον: τρέμουλο, ακαμψία, ακινησία, κακή στάση σώματος. Το 2019 πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη έρευνα σχετικά με το RSB σε ασθενείς με Πάρκινσον. Οι συμμετέχοντες στο RSB ανέφεραν βελτίωση στα μη κινητικά συμπτώματα και είχαν σημαντικά καλύτερες βαθμολογίες στην ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία και στην αίσθηση ικανότητας να ασκηθούν χωρίς βοήθεια σε σύγκριση με όσους δεν συμμετείχαν ποτέ στο πρόγραμμα.

«Η άσκηση αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως σημαντική θεραπεία για τα κινητικά και μη κινητικά συμπτώματα της νόσου του Πάρκινσον. Οι συμμετέχοντες στο RSB αναφέρουν βελτίωση στις μη κινητικές δυσκολίες της νόσου του Πάρκινσον, που αντιμετωπίζονται δύσκολα, όπως η κόπωση, το άγχος, η κατάθλιψη και ο φόβος πτώσης, καθώς και βελτίωση στην κοινωνική τους ζωή.»

Ο μαθητής μου, ο Don, διαπίστωσε ότι εάν κάνει πυγμαχία το πρωί, όταν καθίσει να δει τις βραδινές ειδήσεις, το τρέμουλό του έχει υποχωρήσει προτού πάρει τα φάρμακά του.

«Το τρέμουλό μου ηρεμεί. Θα μπορούσα ακόμη να πω ότι η άσκηση το εξαλείφει πλήρως. Είναι μια αρκετά τολμηρή δήλωση, αλλά σίγουρα το επαναφέρει στο σημείο μηδέν.» Don

Το πρόγραμμα Delay the Disease (DTD)

Το DTD είναι ένα πρόγραμμα ασκήσεων ειδικά σχεδιασμένο για ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον, το οποίο βοηθά τους μαθητές να περιορίσουν σημαντικά τα συμπτώματα της νόσου. Το DTD δημιουργεί ένα περιβάλλον που ενισχύει την υποστήριξη, την ομαδικότητα και τη συνεργασία. Κάθε μάθημα περιλαμβάνει σύντομα διαστήματα αερόβιας άσκησης υψηλής έντασης, ακολουθούμενα από ασκήσεις ειδικά σχεδιασμένες για το Πάρκινσον: ενδυνάμωσης του κορμού, μυϊκής ενδυνάμωσης, διπλού έργου (το άτομο εκτελεί ταυτόχρονα δύο δραστηριότητες, π.χ. μια σωματική και μια νοητική), μνήμης/μάθησης, λεπτών κινητικών δεξιοτήτων, ισορροπίας κ.λπ. Οι ασκήσεις αυτές γίνονται σε ένα απαιτητικό επίπεδο δυσκολίας ανάλογα με τις λειτουργικές ικανότητες του κάθε ασθενούς.

Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, το DTD χρησιμοποιεί σύντομα διαστήματα καρδιοαναπνευστικής άσκησης για να ενεργοποιήσει τον εγκέφαλο ώστε να εξασκηθεί σε δραστηριότητες ειδικά σχεδιασμένες για το Πάρκινσον. Αυτό το καθιστά ένα εξαιρετικό συμπλήρωμα σε άλλα μαθήματα που βασίζονται περισσότερο στην καρδιοαναπνευστική άσκηση, όπως το Neuro Cycle και το RSB, όπου το καρδιοαναπνευστικό μέρος είναι πολύ μεγαλύτερο. Επειδή η καρδιοαναπνευστική άσκηση του DTD διαρκεί μόνο περίπου 15 λεπτά συνολικά και χωρίζεται σε τρία μέρη, είχα μαθητές που δεν έβλεπαν τα αποτελέσματα που περίμεναν όσον αφορά στην κινητικότητά τους. Ήλπιζαν να έχουν τα αποτελέσματα που έβλεπαν άλλοι από το Neuro Cycle και το RSB, αλλά το μάθημα δεν περιλάμβανε αρκετά μεγάλη διάρκεια καρδιοαναπνευστικής άσκησης, κάτι που απαιτείται για να δει κάποιος διαφορές στην κινητικότητα.

Ωστόσο, ο στόχος των μαθημάτων DTD είναι να επιτρέψουν στους συμμετέχοντες να εργαστούν πάνω στα συμπτώματα του Πάρκινσον. Αυτή είναι η ομορφιά του μαθήματος DTD. Οι ιδρυτές Jackie Russell και David Zidd εστιάζουν την έρευνά τους στα μη κινητικά συμπτώματα. Ολοκληρώνοντας την τριετή έρευνά τους το 2020 σχετικά με τους μαθητές που συμμετείχαν στο DTD για ένα έτος, ανέφεραν πως παρατηρήθηκε κλινικά σημαντική βελτίωση στα εξής:

• Κίνδυνο πτώσης.

• Ποιότητα ζωής.

• Κατάθλιψη.

• Κινητικότητα.

Η άσκηση είναι η νέα σας εργασία

Το μήνυμά μου προς τους ανθρώπους με νευρολογικές παθήσεις είναι ότι «η άσκηση είναι η νέα σας εργασία». Για το καλό των φροντιστών και των ανθρώπων που ζουν γύρω μας, το καλύτερο που μπορεί να κάνει κάποιος που πάσχει από Πάρκινσον είναι να προσπαθήσει να μειώσει τα συμπτώματά του. Αυτό απαιτεί αφοσίωση. Βρείτε ένα πρόγραμμα ή ένα μάθημα κοντά σας και πηγαίνετε να το παρακολουθήσετε. Δείτε τι είναι. Δοκιμάστε τα πάντα.

Πολλοί άνθρωποι με τους οποίους έχω συνεργαστεί δεν πίστευαν ότι θα τους άρεσε το RSB και τώρα ανακαλύπτουν ότι το ΑΓΑΠΟΥΝ – το ίδιο ισχύει και για την ποδηλασία. Ξεκινήστε σταδιακά, προχωρήστε στα προτεινόμενα επίπεδα και εντάσεις και βασιστείτε σε μια ομάδα μαθητών για να σας ενθαρρύνουν και να σας υποστηρίξουν.

Η μαθήτριά μου, η Λίντα, ήταν φροντίστρια του συζύγου της που είχε Πάρκινσον για πάνω από 20 χρόνια και στη συνέχεια διαγνώστηκε και η ίδια με Πάρκινσον. Παρόλα αυτά, είναι εκείνη που θα ενθαρρύνει τους άλλους. «Δεν θα αφήσω το Πάρκινσον να με νικήσει, και η άσκηση είναι ο μόνος τρόπος για να το καταφέρω. Δεν υπάρχουν ακόμα φάρμακα που να το θεραπεύουν, οπότε ας ασκηθούμε!»